Từ Làng chài An Bàng nhìn về Làng Lò – một trải nghiệm của người trong cuộc.

Với nhiều năm gắn bó cùng ngành du lịch, Lương Thúy Hà luôn đề cao giá trị của trải nghiệm bản địa, phát triển du lịch có trách nhiệm và sự đồng hành giữa doanh nghiệp với cộng đồng. Những chia sẻ của bà trong chuyên mục GÓC NHÌN CHUYÊN GIA là sự kết hợp giữa kinh nghiệm điều hành, thực tiễn phát triển sản phẩm và những chiêm nghiệm về con đường phát triển bền vững của du lịch Việt Nam.​

----- o0 0o -----

Nhân tiện thấy có vài bài đăng trên các nhóm, có sự so sánh, chê Làng Lò, Phú Yên và khen Làng Yến, mình xin chia sẻ một góc nhìn từ chính trải nghiệm của bản thân, như một người đã từng đi qua câu chuyện tương tự.

Đây chỉ là quan điểm cá nhân và cũng là một minh chứng để mọi người có thêm một góc nhìn đa chiều.

Bất kỳ vùng đất nào muốn phát triển cũng cần thời gian. Và người bản địa cũng có khả năng thích nghi nhanh hơn chúng ta nghĩ. Không phải cứ có người nơi khác đến đầu tư là người dân sẽ phải bỏ đi. Và cũng không ai có đủ tiền, đủ sức để đuổi cả một cộng đồng dân cư đi nơi khác, trừ khi đó là chính sách quy hoạch của Nhà nước buộc phải di dời.

Mười ba năm trước, khi mình mới về An Bàng (Hội An), nơi đây cũng từng giống như vậy. Cả làng chài chỉ có một nhà hàng địa phương rất nhỏ. Buổi tối, cả làng tối om, điện đóm tù mù. Bạn bè từ nơi khác, dù mình mời đến ở miễn phí, cũng còn ngại vì thấy quá hoang vắng.

Ngày đó, mình cũng từng nghe đủ lời đồn: nào là người nơi khác về mua hết đất của dân, nào là người Hà Nội vào chiếm cơ hội, rồi đủ thứ lo ngại khác.

Và bây giờ thì sao?

An Bàng hiện có rất nhiều người từ Hà Nội, TP.HCM, thậm chí Việt kiều và người nước ngoài về sinh sống, đầu tư. Họ mua đất của người dân hay mua lại của nhau là quyền và nhu cầu của mỗi bên. Điều quan trọng là mọi giao dịch đều diễn ra trên cơ sở tự nguyện.

Trong khi đó, người bản địa vẫn sống ở đây, vẫn làm việc và rất nhiều người có cuộc sống tốt hơn trước. Nhiều người chuyển từ nghề biển sang làm du lịch với công việc ổn định hơn. Nhiều gia đình mở quán ăn, quán cà phê, dịch vụ giặt là, homestay hay các dịch vụ phục vụ du khách. Thu nhập tăng lên, cuộc sống khấm khá hơn. Thậm chí nhiều gia đình còn trở nên giàu có.

Khách quốc tế quay lại ngày càng đông, khách Việt cũng tìm đến và trầm trồ trước một An Bàng đầy sức sống. Nhưng ít ai biết rằng nơi này cũng từng bị chê rất nhiều.

Điều khách thích nhất là An Bàng phát triển để đáp ứng nhu cầu của du khách nhưng vẫn giữ được hồn cốt của một làng chài. Sự giao thoa giữa phát triển tất yếu và bản địa xưa cũ, sự pha trộn và tôn trọng lẫn nhau giữa những thói quen bản địa với lối sống hiện đại, đã tạo nên một sự đa dạng văn hóa mà ai cũng thấy vừa đủ lạ để thích thú, vừa đủ quen để không thấy mình xa lạ.

Bên cạnh những quán bar, nhà hàng hiện đại hay các quán phục vụ món Âu, vẫn có rất nhiều quán ăn địa phương bán những món dân dã do chính người dân mở. Chợ quê vẫn chỉ họp vào buổi sáng. Các bà, các cô vẫn giữ nếp sống quen thuộc: nhà trồng được gì thì mang ra bán, biển cho gì thì đem ra chợ. Đến gần trưa là chợ tan, ai lại trở về với cuộc sống thường ngày.

Giữa một ngôi làng đầy homestay, villa và khách sạn boutique, khách vẫn cảm nhận rất rõ cái hồn quê và sự mộc mạc vốn có của An Bàng.

Việc người dân bán đất cũng là một nhu cầu rất bình thường. Có người bán để xây một ngôi nhà kiên cố hơn, có người chia tài sản cho con, có người chuyển đổi nghề nghiệp sau nhiều năm gắn bó với nghề biển.

Có những gia đình bán căn nhà cấp bốn gần biển khi được giá, chuyển vào vị trí xa hơn nhưng còn rẻ để xây một ngôi nhà mái bê tông vững chãi – điều mà cả đời họ mơ ước để chống chọi với mùa mưa bão. Nhưng mỗi ngày họ vẫn ra biển mưu sinh như bao năm qua.

Mỗi quyết định đều có câu chuyện riêng. Và thực tế, đó cũng chỉ là một phần nhỏ trong cả cộng đồng.

Tôi cũng nghĩ rằng, nếu không có những người dám đến đầu tư, quảng bá, tạo ra sản phẩm và kéo dòng khách đến, thì liệu vùng đất đó có được biết đến nhiều như hôm nay? Giá trị đất đai có tăng lên? Người dân có cơ hội bán được tài sản của mình với mức giá tốt hơn để cải thiện cuộc sống hay không?

Theo tôi, điều quan trọng không phải là ai đến mua, mà là họ làm gì sau khi mua.

Nếu họ thực sự đầu tư, bỏ vốn xây dựng, tạo ra sản phẩm, vận hành bài bản và biết liên kết với cộng đồng để hình thành một điểm đến hấp dẫn, thì chính họ là những người mở đường. Từ đó, người dân địa phương có thêm cơ hội học hỏi, tham gia, kinh doanh và cùng phát triển.

Cuối cùng, người bản địa và người từ nhiều nơi khác sẽ cùng tạo nên một cộng đồng đa dạng hơn nhưng vẫn giữ được bản sắc, nếu tất cả đều có chung sự tôn trọng dành cho vùng đất ấy.

Về yếu tố thời tiết cũng vậy.

Đà Nẵng hay Hội An đều chỉ thực sự đông khách biển vào mùa hè. Mùa mưa bão, người Việt hầu như không đi tắm biển. Nhưng ngược lại, nhiều du khách châu Âu lại rất thích thời điểm biển động để lướt sóng và chơi các môn thể thao biển.

Theo tôi, Phú Yên nói chung hay Làng Lò nói riêng hoàn toàn có thể nghiên cứu khai thác thêm nhóm khách này để đa dạng hóa thị trường, thay vì chỉ phụ thuộc vào mùa hè và khách nội địa.

Điều tôi không lo là việc người làm du lịch đến rồi sẽ làm mất bản sắc. Thậm chí, họ còn nương tựa vào bản sắc, chung tay giữ gìn để phát triển vùng đất ấy lên.

Bởi một cộng đồng làng chài đã tồn tại qua nhiều thế hệ không dễ gì biến mất chỉ sau vài năm phát triển. Điều sẽ xảy ra chỉ là những xáo trộn nhất định khi một vùng đất bước vào giai đoạn chuyển mình.

Điều mình lo hơn là những nhà đầu tư chỉ mua để găm đất, thổi giá, không xây dựng, không tạo ra sản phẩm, không tạo việc làm, chỉ chờ phân lô bán nền để kiếm lời. Những khu đất như vậy không mang lại sinh khí cho địa phương và cũng không tạo ra giá trị bền vững.

Làng Lò, Làng Yến hay bất kỳ vùng đất nào cũng vậy.

Chỉ cần có những người thật sự tâm huyết đến sống, làm việc và đầu tư lâu dài, mọi thứ rồi sẽ từng bước thay đổi theo hướng tích cực.

Và việc một người lựa chọn gắn bó với một vùng đất cũng có rất nhiều lý do, chứ không đơn thuần chỉ là chuyện mua bán hay đầu tư. Các cụ có câu “Đất chọn người” đều có ý nghĩa cả!

Còn nếu một ngày nào đó giá bất động sản tăng lên, thì mình nghĩ đó cũng là phần thưởng xứng đáng cho những người tiên phong đã dám bỏ vốn, bỏ công sức, chấp nhận rủi ro và kiên trì xây dựng giá trị ngay từ những ngày đầu còn khó khăn.

Chúc các anh em, bạn bè đang bắt đầu khởi nghiệp ở những vùng đất mới, dù ở bất kỳ đâu, sẽ luôn kiên trì và giữ vững định hướng. Để có quả ngọt thì sẽ phải chấp nhận trải qua những thị phi, những va vấp là điều rất bình thường. Khi cái tâm trong sáng, làm việc chăm chỉ, kinh doanh vì mình, vì người và vì cộng đồng, quả ngọt sẽ đến vào lúc bạn không ngờ nhất.

Nhiều khi nhìn lại hành trình đã qua, mới thấy cuộc đời thú vị và vi diệu biết nhường nào.

Xin minh hoạ ảnh đời sống Làng Chài An Bàng, Tân Thành từ những ngày đầu, cùng những hoạt động mà cá nhân cùng cộng đồng đã từng làm, để góp phần phát triển dịch vụ và tăng trải nghiệm cho du khách./.

(Bài của Hùa Luong​)