Lúc phỏng vấn, bạn có dám hỏi ngược nhà tuyển dụng: Vì sao em nên chọn công ty?

Không ít ứng viên bước vào phòng phỏng vấn với tâm thế mình là người đi xin việc. Nhà tuyển dụng hỏi gì thì trả lời nấy, được hỏi thêm thì cố gắng thể hiện bản thân, còn khi đến lượt đặt câu hỏi ngược lại, nhiều người chỉ đáp: “Dạ, em không có câu hỏi gì ạ!”. Nhưng nếu đã được mời phỏng vấn, tại sao bạn không thử nhìn nhận bản thân ở một vị thế khác: một người có năng lực, có thể mang lại giá trị cho doanh nghiệp và cũng có quyền lựa chọn môi trường phù hợp với mình?

Đừng mặc định mình là người đi xin việc

Trong thị trường lao động, đặc biệt ở ngành Khách sạn - Nhà hàng, tâm lý thiếu tự tin khi phỏng vấn không phải chuyện hiếm gặp. Nhiều ứng viên chuẩn bị rất kỹ cho những câu hỏi như “Hãy giới thiệu về bản thân”, “Điểm mạnh của bạn là gì?” hay “Tại sao chúng tôi nên tuyển bạn?”, nhưng lại quên mất rằng buổi phỏng vấn không chỉ xoay quanh việc chứng minh mình xứng đáng được nhận.

Tâm lý ấy thường bắt nguồn từ suy nghĩ rằng doanh nghiệp là bên có quyền quyết định, còn ứng viên là người cần được lựa chọn. Khi quá tập trung vào việc làm hài lòng nhà tuyển dụng, ứng viên dễ rơi vào trạng thái trả lời theo những gì mình nghĩ người phỏng vấn muốn nghe, ngại hỏi về quyền lợi, môi trường làm việc hoặc những vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến công việc sau này.

Tuy nhiên, hãy thử nhìn vấn đề theo một hướng khác. Khi hồ sơ của bạn được xem xét và bạn nhận được lời mời phỏng vấn, điều đó có nghĩa là nhà tuyển dụng nhận thấy ít nhất một số điểm phù hợp giữa năng lực, kinh nghiệm của bạn với yêu cầu tuyển dụng. Bạn chưa chắc chắn được nhận, nhưng bạn đã có cơ hội để chứng minh giá trị của mình.

Đương nhiên, một lời mời phỏng vấn không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn cần bạn bằng mọi giá. Nhà tuyển dụng vẫn cần kiểm chứng năng lực, thái độ, kinh nghiệm và mức độ phù hợp của ứng viên. Nhưng chính ứng viên cũng cần tìm hiểu xem công việc có phù hợp với năng lực, mục tiêu và kỳ vọng của mình hay không.

Trong ngành Khách sạn - Nhà hàng, sự phù hợp này càng quan trọng. Một nhân viên lễ tân có thể giỏi nghiệp vụ nhưng khó gắn bó nếu không thích nghi được với ca đêm và áp lực phục vụ khách. Một nhân viên nhà hàng có thể có kinh nghiệm tốt nhưng chưa chắc phù hợp với phong cách quản lý quá khắt khe hoặc môi trường thường xuyên thay đổi lịch làm việc. Một ứng viên tiềm năng cho vị trí giám sát cũng cần biết mình sẽ được trao quyền đến đâu, có cơ hội phát triển đội ngũ hay chỉ chịu trách nhiệm xử lý những vấn đề phát sinh mỗi ngày.

Vì thế, thay vì bước vào phòng phỏng vấn với suy nghĩ “Mình phải làm gì để được nhận?”, hãy thử bổ sung một câu hỏi khác: “Nếu được nhận, mình có thể tạo ra giá trị gì và đây có thực sự là nơi mình muốn làm việc không?”. Đó là sự thay đổi nhỏ trong tư duy nhưng có thể tạo ra khác biệt lớn trong cách bạn chuẩn bị, giao tiếp và đưa ra quyết định nghề nghiệp.

Vì sao em nên chọn công ty?

“Vì sao em nên chọn công ty?” nghe có vẻ là một câu hỏi táo bạo, thậm chí khiến nhiều ứng viên cảm thấy mình đang ở thế đối đầu với nhà tuyển dụng. Nhưng nếu hiểu đúng tinh thần, đây không phải lời thách thức mà là một cách đặt vấn đề về sự phù hợp giữa hai bên.

Một doanh nghiệp tuyển dụng không chỉ tìm người có thể hoàn thành công việc. Họ còn muốn tìm người có khả năng thích nghi với văn hóa tổ chức, phối hợp với đồng nghiệp, đáp ứng yêu cầu vận hành và đóng góp vào mục tiêu chung. Ở chiều ngược lại, ứng viên cũng cần một công việc có thu nhập phù hợp, môi trường làm việc ổn định, người quản lý có năng lực và cơ hội phát triển tương xứng với những gì mình bỏ ra.

Vậy tại sao ứng viên chỉ nên trả lời câu hỏi “Bạn có thể mang lại gì cho chúng tôi?” mà không được tìm hiểu “Chúng tôi có thể mang lại điều gì cho bạn?”.

Một người quản lý giỏi có thể giúp nhân viên trưởng thành nhanh hơn. Một khách sạn có quy trình đào tạo bài bản có thể giúp nhân viên mới rút ngắn thời gian làm quen với công việc. Một nhà hàng có văn hóa phối hợp tốt giữa bếp và phục vụ có thể giúp nhân viên giảm áp lực trong giờ cao điểm. Ngược lại, môi trường thiếu quy trình, quản lý không nhất quán hoặc thường xuyên đổ lỗi cho nhân viên có thể khiến người giỏi cũng khó phát huy năng lực.

Những điều này không phải lúc nào cũng thể hiện trên tin tuyển dụng. Bạn cần chủ động hỏi, quan sát và trao đổi trong buổi phỏng vấn để hiểu rõ hơn về nơi mình có thể làm việc.

Dĩ nhiên, không phải lúc nào bạn cũng cần hỏi thẳng nguyên văn “Vì sao em nên chọn anh chị?”. Trong một số bối cảnh, cách hỏi này có thể bị hiểu là quá tự tin hoặc thiếu khéo léo. Điều quan trọng không nằm ở câu chữ gây ấn tượng mà ở tư duy phía sau: bạn đang nghiêm túc cân nhắc cơ hội nghề nghiệp, chứ không chỉ cố gắng vượt qua một vòng tuyển dụng.

Bạn có thể hỏi nhà tuyển dụng về những giá trị doanh nghiệp dành cho nhân viên, cách người quản lý hỗ trợ đội ngũ, cơ hội phát triển nghề nghiệp hoặc những kỳ vọng cụ thể đối với vị trí đang tuyển. Câu hỏi càng gắn với công việc thực tế, cuộc trao đổi càng có giá trị.

Những câu hỏi ngược giúp bạn hiểu rõ nơi mình sắp làm việc

Một trong những điều ứng viên cần nhớ là đặt câu hỏi không có nghĩa phải hỏi thật nhiều. Bạn không cần biến buổi phỏng vấn thành một cuộc chất vấn nhà tuyển dụng. Chỉ cần chọn những vấn đề thực sự quan trọng với vị trí ứng tuyển, bạn đã có thể thể hiện sự quan tâm và khả năng đánh giá công việc của mình.

Chẳng hạn, thay vì chỉ hỏi về mức lương, bạn có thể tìm hiểu sâu hơn về những gì doanh nghiệp kỳ vọng ở người đảm nhận vị trí đó.

“Trong ba tháng đầu tiên, anh chị kỳ vọng em đạt được những kết quả cụ thể nào?” là câu hỏi hữu ích với cả ứng viên mới lẫn người đã có kinh nghiệm. Câu trả lời sẽ giúp bạn hiểu doanh nghiệp đang cần một người có thể bắt nhịp nhanh, giải quyết vấn đề tồn đọng hay từng bước được đào tạo để đảm nhận công việc. Đồng thời, bạn cũng có cơ sở đánh giá liệu những kỳ vọng ấy có phù hợp với kinh nghiệm và nguồn lực được cung cấp hay không.

Nếu ứng tuyển vào vị trí lễ tân khách sạn, bạn có thể hỏi: “Với vị trí này, khách sạn đang ưu tiên cải thiện điều gì trong trải nghiệm của khách hàng?”. Nếu ứng tuyển vào bộ phận buồng phòng, câu hỏi có thể là: “Những tiêu chí nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả công việc của nhân viên buồng phòng?”. Với vị trí giám sát nhà hàng, bạn có thể tìm hiểu: “Người đảm nhận vị trí này có quyền chủ động đến đâu trong việc điều phối nhân sự và xử lý tình huống với khách?”.

Những câu hỏi như vậy cho thấy bạn không chỉ quan tâm đến việc có được nhận hay không, mà còn muốn hiểu rõ công việc để xác định cách mình có thể đóng góp.

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, người quản lý trực tiếp cũng là yếu tố đáng để tìm hiểu. Bạn có thể hỏi: “Nếu em được nhận, em sẽ làm việc trực tiếp với ai và cách phối hợp giữa quản lý với nhân viên trong bộ phận thường diễn ra như thế nào?”. Hoặc: “Khi nhân viên gặp khó khăn trong công việc, anh chị thường hỗ trợ và hướng dẫn đội ngũ ra sao?”.

Đây là những câu hỏi đời thường nhưng không hề nhỏ nhặt. Một công việc có thể phù hợp với chuyên môn của bạn, nhưng người quản lý và cách vận hành đội ngũ mới là những yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm làm việc hằng ngày.

Nếu quan tâm đến cơ hội phát triển, hãy hỏi về lộ trình nghề nghiệp thay vì chỉ hỏi bao lâu thì được thăng chức. Chẳng hạn: “Những nhân viên làm tốt ở vị trí này thường có cơ hội phát triển theo hướng nào?” hoặc “Doanh nghiệp có chương trình đào tạo nào để nhân viên nâng cao nghiệp vụ và chuẩn bị cho vị trí cao hơn không?”.

Cách hỏi này vừa giúp bạn có thêm thông tin, vừa cho nhà tuyển dụng thấy bạn đang suy nghĩ nghiêm túc về khả năng gắn bó và phát triển lâu dài.

Tất nhiên, không phải câu trả lời nào của nhà tuyển dụng cũng phản ánh đầy đủ thực tế. Bạn nên xem xét cách họ giải thích, mức độ cụ thể của thông tin và sự nhất quán giữa những gì được nói với nội dung tuyển dụng. Nếu một vấn đề quan trọng vẫn chưa rõ, bạn hoàn toàn có thể hỏi thêm một cách lịch sự.

Tự tin không có nghĩa là đặt mình cao hơn nhà tuyển dụng

Khuyến khích ứng viên chủ động đặt câu hỏi không đồng nghĩa với việc xem nhẹ yêu cầu của doanh nghiệp hoặc cho rằng mình có quyền đòi hỏi mọi thứ ngay từ vòng phỏng vấn.

Sự tự tin trong tuyển dụng phải đi cùng với năng lực và thái độ chuyên nghiệp. Nếu muốn biết doanh nghiệp có thể mang lại điều gì cho mình, trước hết bạn cũng cần hiểu rõ mình có thể đóng góp điều gì cho doanh nghiệp.

Một ứng viên chưa có nhiều kinh nghiệm có thể chưa mang lại giá trị ngay lập tức như người đã làm nghề lâu năm. Nhưng thái độ cầu tiến, khả năng học hỏi, tinh thần trách nhiệm và sự phù hợp với công việc vẫn có thể là những điểm mạnh đáng kể. Điều quan trọng là bạn nhận thức đúng về năng lực hiện tại, không phóng đại khả năng của bản thân và biết mình cần phát triển thêm ở đâu.

Tương tự, nếu muốn hỏi về mức lương, lịch làm việc, chế độ nghỉ ngơi hoặc chính sách làm thêm giờ, hãy trao đổi rõ ràng nhưng đúng thời điểm. Đây là những vấn đề chính đáng vì chúng ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và khả năng gắn bó với công việc. Tuy nhiên, cách đặt câu hỏi cũng cần thể hiện sự tôn trọng, thay vì tạo cảm giác bạn chỉ quan tâm đến quyền lợi mà không để ý đến trách nhiệm của vị trí.

Đối với ngành Khách sạn - Nhà hàng, nơi lịch làm việc theo ca, làm cuối tuần và ngày lễ có thể là đặc thù của nhiều vị trí, việc tìm hiểu trước những yêu cầu này càng cần thiết. Một ứng viên hiểu rõ điều kiện làm việc và chủ động lựa chọn sẽ có cơ sở tốt hơn để đưa ra quyết định phù hợp, thay vì nhận việc chỉ vì muốn có việc làm rồi sớm nghỉ việc do kỳ vọng ban đầu không khớp với thực tế.

Bạn cũng không cần cố chứng minh mình là người nắm thế chủ động bằng cách đưa ra những câu hỏi khó hoặc liên tục phản biện người phỏng vấn. Đôi khi, sự tự tin thể hiện ở việc bình tĩnh trao đổi về những điều mình chưa biết, thẳng thắn chia sẻ giới hạn của bản thân và đặt câu hỏi đúng trọng tâm.

Một cuộc phỏng vấn tốt không nhất thiết là cuộc phỏng vấn mà ứng viên nói nhiều nhất hay khiến nhà tuyển dụng ấn tượng nhất. Đó nên là cuộc trao đổi giúp cả hai bên hiểu rõ hơn về năng lực, kỳ vọng và mức độ phù hợp của nhau.

Được mời phỏng vấn là cơ hội để bạn lựa chọn

Không phải ứng viên nào cũng có nhiều lời mời làm việc để thoải mái cân nhắc. Với người đang thất nghiệp, người mới ra trường hoặc người cần thu nhập ngay, việc ưu tiên tìm được một công việc phù hợp với hoàn cảnh trước mắt là điều hoàn toàn dễ hiểu. Không ai cần phải đặt ra những tiêu chuẩn vượt quá khả năng thực tế của mình chỉ để chứng minh sự tự tin.

Tuy nhiên, ngay cả khi chưa có nhiều lựa chọn, bạn vẫn có thể chủ động tìm hiểu công việc, hỏi rõ những điều quan trọng và đánh giá xem mình có thể đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp hay không. Quyền lựa chọn không nhất thiết đồng nghĩa với việc bạn phải từ chối một cơ hội chưa hoàn hảo. Đó còn là khả năng đưa ra quyết định có hiểu biết, thay vì nhận việc trong trạng thái hoàn toàn bị động.

Với những người đã có kinh nghiệm, tư duy này càng đáng được chú trọng. Khi chuyển từ nhân viên lên giám sát, từ giám sát lên quản lý hoặc từ khách sạn này sang một thương hiệu khác, điều bạn cần cân nhắc không chỉ là mức lương cao hơn bao nhiêu. Phạm vi trách nhiệm, quyền hạn, đội ngũ, người quản lý trực tiếp và định hướng phát triển cũng có thể ảnh hưởng lớn đến con đường sự nghiệp về sau.

Vì vậy, lần tới khi bước vào một buổi phỏng vấn, hãy chuẩn bị không chỉ những câu trả lời để nhà tuyển dụng hiểu bạn, mà cả những câu hỏi để chính bạn hiểu họ. Đừng ngại tìm hiểu về công việc, môi trường, người quản lý và những giá trị mà doanh nghiệp có thể mang lại.

Bạn đến phỏng vấn không có nghĩa là bạn chắc chắn phù hợp với doanh nghiệp. Nhưng doanh nghiệp cũng chưa chắc là nơi phù hợp với bạn chỉ vì họ sẵn sàng tuyển dụng.

Vậy nên, thay vì chỉ tự hỏi “Làm thế nào để họ chọn mình?”, hãy thử hỏi thêm: “Vì sao mình nên chọn nơi này?”. Khi biết nhìn nhận giá trị của bản thân và chủ động tìm hiểu cơ hội, bạn sẽ bước vào buổi phỏng vấn với tâm thế bình tĩnh, tự tin và chuyên nghiệp hơn. Đó không phải sự kiêu ngạo, mà là bước đầu tiên để bạn chịu trách nhiệm với lựa chọn nghề nghiệp của chính mình.

​Ms. Smile